Các bác sĩ Bệnh viện Bình Dân vừa phẫu thuật cứu sống bệnh nhân 82 tuổi bị xuất huyết tiêu hóa mức độ nặng. Đây là trường hợp bệnh hiếm gặp khi vị trí tổn thương nằm tại ruột non, gây khó khăn lớn trong chẩn đoán hình ảnh và nội soi thông thường.

Ra máu “xối xả”, nguy cơ sốc mất máu cận kề

Bệnh nhân N.T.B. (82 tuổi, Đồng Tháp) được chuyển đến cấp cứu tại Bệnh viện Bình Dân trong tình trạng nguy kịch. Bệnh nhân đau bụng dữ dội, vã mồ hôi, niêm mạc nhạt và tiêu máu đỏ tươi lượng lớn (khoảng 300 ml). Theo lời kể của gia đình, chỉ trong 6 tiếng trước đó, bệnh nhân liên tục đi cầu ra máu “xối xả” với tốc độ nhanh và khối lượng nhiều.

Tại Khoa Cấp cứu, các chỉ số cho thấy bệnh nhân đang bị xuất huyết mức độ nặng, mạch nhanh và huyết áp tụt. Ngay lập tức, các bác sĩ kích hoạt quy trình hồi sức cấp cứu như truyền dịch, truyền máu và rà soát nguồn chảy máu của bệnh nhân. 

Tuy nhiên, các phương pháp thăm dò ban đầu đều không xác định được chính xác vị trí tổn thương. Cụ thể, nội soi dạ dày và tá tràng không ghi nhận vị trí chảy máu, nội soi đại tràng phát hiện nhiều máu bầm nhưng không tìm thấy điểm tổn thương. Hình ảnh CT-Scan cản quang nghi ngờ có máu đọng tại đoạn hồi tràng (ruột non), nghi ngờ có tổn thương ở khu vực này.

Dù đã được truyền 4 đơn vị máu bổ sung nhưng tình trạng lâm sàng của cụ B. vẫn không cải thiện. Mất máu liên tục trên một người cao tuổi có các bệnh nền bao gồm tăng huyết áp, viêm đại tràng và xơ vữa động mạch khiến bệnh nhân có nguy cơ tử vong nhanh chóng. 

Chiến thuật phối hợp đa chuyên khoa ngay trên bàn mổ

Trước tình thế tính mạng bệnh nhân đang bị đe dọa nghiêm trọng, toàn bộ ống tiêu hóa ngoại trừ đoạn ruột non đã được nội soi nhưng chưa tìm thấy nơi tổn thương mặt trong, các bác sĩ quyết định phẫu thuật nội soi cấp cứu để thám sát ổ bụng và tìm nơi chảy máu từ mặt ngoài ống tiêu hóa.

TS.BS.CKII. Nguyễn Phú Hữu, bác sĩ phẫu thuật chính, cho biết ca mổ đòi hỏi sự hiệp đồng chặt chẽ giữa các bác sĩ chuyên khoa: Ngoại tổng quát, Nội soi tiêu hóa, Gây mê Hồi sức và Hồi sức tích cực (ICU). Với bệnh nhân 82 tuổi, các bác sĩ cần phải nhanh chóng tìm ra vị trí tổn thương trong thời gian ngắn nhất để hạn chế nguy cơ tử vong do mất máu cấp với lượng nhiều.

Tuy vậy, sau hơn 20 phút nội soi thám sát ổ bụng, nơi chảy máu vẫn không thể xác định. Từ hình ảnh CT-Scan gợi ý có tổn thương tại hồi tràng (ruột non), các bác sĩ quyết định đưa đoạn ruột non có dấu hiệu viêm dày ra ngoài qua một lỗ nhỏ trên thành bụng. Từ đó, các bác sĩ có thể quan sát trực tiếp và phối hợp với nội soi trong lòng ống tiêu hóa để tìm nơi đang chảy máu. Sau 20 phút tập trung cao độ, một điểm chảy máu do viêm loét tại đoạn cuối hồi tràng đã được tìm thấy.

Các bác sĩ ngoại tổng quát đã cắt bỏ đoạn ruột viêm loét dài 30 cm, khống chế hoàn toàn nguồn xuất huyết và khâu nối tận – tận ống tiêu hóa cho bệnh nhân. TS.BS.CKII. Nguyễn Phú Hữu cho biết:“Việc khâu nối tận – tận tái lập đường tiêu hóa đã tránh cho người bệnh phải đặt hậu môn nhân tạo”. 

Người bệnh hồi phục ngoạn mục

Chỉ sau phẫu thuật 1 ngày, tình trạng tiêu máu chấm dứt, các chỉ số sinh hiệu ổn định và bệnh nhân không cần truyền thêm máu. Bệnh nhân ăn uống ngon miệng, hồi phục nhanh chóng. Sau 9 ngày điều trị, cụ B. đã được xuất viện trong niềm hân hoan của gia đình và các nhân viên y tế.

Theo TS.BS.CKII. Nguyễn Phú Hữu, khoảng 80% trường hợp xuất huyết tiêu hóa dưới nằm ở đại trực tràng. Thông thường, tổn thương ở ruột non thường do túi thừa hoặc khối u, dễ phát hiện qua siêu âm. Trường hợp của cụ B. là xuất huyết do viêm loét ruột non, rất hiếm gặp (chỉ chiếm từ 1% đến 2% các trường hợp). Do vị trí viêm loét ở ruột non khó tiếp cận bằng các kỹ thuật nội soi thông thường, nội soi từ dạ dày hay từ đại trực tràng cũng như siêu âm hoặc CT-Scan bụng khó phát hiện. Những trường hợp phức tạp như bệnh nhân B. cần bác sĩ nhiều kinh nghiệm lâm sàng và bệnh viện có nhiều chuyên khoa sâu (như nội soi tiêu hóa, hồi sức tích cực) để chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.

KHUYẾN CÁO CỦA CHUYÊN GIA

Xuất huyết tiêu hóa là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa có tỉ lệ tử vong cao nếu không được xử lý kịp thời. Người dân cần đặc biệt lưu ý:

Theo dõi các dấu hiệu bài tiết: Khi đi tiêu ra máu (máu đỏ tươi, đỏ bầm hoặc phân đen) cần đến khám tại các cơ sở y tế; đặc biệt khi có các triệu chứng thiếu máu cấp như hoa mắt, chóng mặt, mạch nhanh, huyết áp tụt thì cần đến các bệnh viện cấp cứu tức thời. 

Cảnh giác với người cao tuổi: Ở người lớn tuổi, các triệu chứng có thể tiến triển âm thầm nhưng sốc mất máu rất nhanh do các bệnh lý nền về mạch máu.

Tuyệt đối không tự điều trị: Xuất huyết tiêu hóa cấp tính không thể tự cầm tại nhà; chậm trễ cấp cứu có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng.

TRẦN NHUNG - VĨNH PHƯỚC

Tổ truyền thông