Tạp chí Quản lý Bệnh viện Châu Á (Hospital Management Asia) đã phỏng vấn PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng - Giám đốc Bệnh viện Bình Dân - người đầu tiên đưa phẫu thuật robot về Việt Nam để phẫu thuật cho bệnh nhân trưởng thành từ năm 2016. 

Bệnh viện Bình Dân là trung tâm tiếp nhận và điều trị các ca phẫu thuật phức tạp, cấp cứu hàng đầu tại khu vực phía Nam. Bệnh viện có quy mô gần 1.000 giường bệnh và thực hiện trung bình 40.000 trường hợp phẫu thuật mỗi năm thuộc nhiều chuyên khoa khác nhau. Trong suốt 10 năm qua, Bệnh viện Bình Dân đã thực hiện thành công hơn 4.000 ca phẫu thuật robot. 

Trong bài phỏng vấn này, chúng ta cùng nhìn lại hành trình 10 năm phát triển phẫu thuật robot của Bệnh viện Bình Dân, đồng thời chia sẻ về kế hoạch đào tạo và phát triển phẫu thuật robot trong thời gian tới.

Phóng viên: Năm 2026 đánh dấu cột mốc 10 năm Bệnh viện Bình Dân triển khai phẫu thuật robot. Nhìn lại chặng đường đã qua, điều gì đã thôi thúc bệnh viện tiên phong mang công nghệ này về Việt Nam để điều trị cho người bệnh?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Vào năm 2016, chúng tôi đã là một trung tâm phẫu thuật hàng đầu tại miền Nam Việt Nam, thực hiện gần 40.000 trường hợp phẫu thuật mỗi năm. Chứng kiến ​​những bước chuyển mình mạnh mẽ về công nghệ trong lĩnh vực này, chúng tôi nhận thấy phẫu thuật bằng robot chính là tương lai của y học thế giới. Động lực lớn nhất của chúng tôi khi đó là thu hẹp khoảng cách về công nghệ trong điều trị cho bệnh nhân. Cụ thể, thật trăn trở khi thấy bệnh nhân Việt Nam phải ra nước ngoài với chi phí rất lớn chỉ để tiếp cận những tiến bộ y học mà chúng tôi hoàn toàn có đủ năng lực để triển khai ngay tại quê nhà.

Là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực phẫu thuật bằng robot cho người trưởng thành tại Việt Nam, chúng tôi đã gặp không ít rào cản về quy trình. Tuy nhiên, chúng tôi coi đây là nền tảng cho sự phát triển bền vững và kiên quyết theo đuổi mục tiêu này. Sứ mệnh của chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc điều trị cho bệnh nhân, mà còn hướng tới thúc đẩy công tác đào tạo và nghiên cứu, qua đó đưa y học Việt Nam lên bản đồ y tế thế giới. Sau 10 năm, các số liệu thực tế đã chứng minh rằng đó là một hướng đi đúng đắn.

Phóng viên: Đâu là những bước đi then chốt để xây dựng một chương trình phẫu thuật bằng robot vững mạnh ngay từ những ngày đầu? Ông và bệnh viện đã đối mặt với những thách thức nào?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Chúng tôi triển khai phẫu thuật robot dựa trên mô hình chiến lược thường được ví như "kiềng ba chân" tại châu Á: nhân sự – trang thiết bị – cơ sở hạ tầng. Chúng tôi đã thực hiện công tác chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng và bài bản từ rất lâu trước khi chính thức triển khai.

Nguồn nhân lực đóng vai trò là trụ cột quan trọng nhất. Chúng tôi may mắn có đội ngũ bác sĩ phẫu thuật nòng cốt dày dạn kinh nghiệm, vốn đã rất thành thạo cả phẫu thuật mở lẫn phẫu thuật nội soi. Sáu bác sĩ phẫu thuật với hơn 20 năm kinh nghiệm đã được tuyển chọn để tham gia khóa đào tạo và nhận chứng chỉ chính thức tại một Trung tâm Đào tạo Phẫu thuật Robot chuyên biệt ở Hàn Quốc. Song song đó, chúng tôi chú trọng đào tạo bài bản cho đội ngũ bác sĩ gây mê hồi sức, cũng như đội ngũ điều dưỡng và kỹ thuật viên phòng mổ. Chúng tôi cũng đầu tư xây dựng các phòng mổ đạt chuẩn, đồng bộ và được trang bị hệ thống kiểm soát nhiễm khuẩn toàn diện.

Thách thức lớn nhất không nằm ở việc chuyển giao kỹ thuật, mà chính là vượt qua tâm lý ngại thay đổi. Vào thời điểm đó, chúng tôi đã vấp phải sự hoài nghi từ một số đồng nghiệp cũng như những hiểu lầm từ công chúng; nhiều người thường nhầm tưởng hệ thống này là một "robot tự hành" có khả năng tự vận hành mà không cần sự điều khiển của con người.

Là một bệnh viện công lập, chúng tôi không dựa vào các ngân sách tiếp thị quy mô lớn. Thay vào đó, chúng tôi chọn cách xây dựng niềm tin nơi công chúng thông qua những kết quả lâm sàng đã được kiểm chứng và các đánh giá khách quan từ các phương tiện truyền thông đại chúng như truyền hình, phát thanh và báo chí. Chính thành công trong việc điều trị những ca bệnh phức tạp này đã tạo nên hiệu ứng "truyền miệng" đầy mạnh mẽ. Quá trình xây dựng uy tín một cách tự nhiên này đã giúp giải tỏa những hiểu lầm về phẫu thuật robot, qua đó giúp bệnh nhân đưa ra quyết định sáng suốt và tin tưởng lựa chọn Bệnh viện Bình Dân.

Phóng viên: Ngày càng nhiều bệnh viện tại châu Á cân nhắc triển khai phẫu thuật bằng robot. Ông có lời khuyên nào dành cho họ? Họ cần lưu ý những gì khi đưa ra quyết định này?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Việc ngày càng nhiều bệnh viện tại châu Á áp dụng phẫu thuật bằng robot là một tín hiệu đáng mừng; thực tế, tôi coi đây là bước tiến tất yếu trong lĩnh vực y tế. Phẫu thuật robot đã chuyển mình từ một công nghệ mới nổi, mang tính chuyên biệt hẹp sang giai đoạn ứng dụng rộng rãi, trở thành một phần không thể thiếu trong thực hành lâm sàng thường quy, công tác đào tạo mô phỏng và quy trình quản lý chất lượng nghiêm ngặt.

Dựa trên kinh nghiệm vận hành suốt một thập kỷ qua, lời khuyên quan trọng nhất của tôi là: Đừng bao giờ coi robot đơn thuần chỉ là một "cỗ máy hoạt động độc lập".

Thay vào đó, dưới góc độ của một cơ sở y tế công lập, chúng tôi tin rằng yếu tố then chốt dẫn đến thành công nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ. Một hệ thống robot chỉ có thể phát huy tối đa hiệu quả điều trị khi được vận hành bởi đội ngũ phẫu thuật viên xuất sắc và được hỗ trợ bởi các quy trình chăm sóc hậu phẫu chuyên biệt. Suy cho cùng, vì nguồn nhân lực chất lượng cao đóng vai trò quyết định, nên trọng tâm chiến lược phải là bồi dưỡng nhân tài từ rất sớm, ngay cả trước khi đầu tư vào chính hệ thống máy móc đó.

Các bác sĩ Bệnh viện Bình Dân đang thực hiện một trường hợp phẫu thuật robot 
 

Phóng viên: Hệ thống phẫu thuật bằng robot là một khoản đầu tư tốn kém. Ông có suy nghĩ gì về việc đảm bảo hiệu quả đầu tư trong khi vẫn duy trì mức chi phí hợp lý cho người bệnh?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Bệnh viện Bình Dân hoạt động theo mô hình tự chủ và là đơn vị phi lợi nhuận. Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm của chúng tôi là tái đầu tư toàn bộ nguồn thu vào các kỹ thuật y tế tiên tiến, qua đó tối ưu hóa chất lượng chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng. Đối với chúng tôi, khoản "lợi nhuận" ý nghĩa nhất được đo lường bằng số lượng sinh mạng được cứu sống và tốc độ hồi phục để bệnh nhân có thể sớm trở về an toàn bên gia đình.

Đáng chú ý, mặc dù phẫu thuật bằng robot hiện chỉ chiếm 1,4% tổng số ca phẫu thuật hàng năm của bệnh viện, nhưng có tới 95% trong số đó là các ca điều trị những bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng. Trong hơn một thập kỷ hoạt động, chúng tôi đã kiểm soát thành công chi phí ở mức hơn 6.000 USD mỗi ca. Đây vẫn là một trong những mức giá cạnh tranh nhất trong khu vực.

Để duy trì điều này, chúng tôi đã triển khai chiến lược "Tối ưu hóa năng lực vận hành". Bằng cách khai thác tối đa công suất hệ thống và nỗ lực phân bổ chi phí khấu hao trên số lượng ca phẫu thuật lớn hơn, chúng tôi đạt được hiệu quả kinh tế nhờ quy mô. Suy cho cùng, mục tiêu của chúng tôi là đảm bảo mọi công dân Việt Nam, bất kể điều kiện tài chính, đều có quyền cơ bản được tiếp cận những tiến bộ y học hiện đại bậc nhất thế giới.

Phóng viên: Bệnh viện Bình Dân hiện đã được công nhận là Trung tâm Đào tạo Phẫu thuật Robot. Ông có thể chia sẻ chi tiết hơn về mục tiêu và phạm vi hoạt động của Trung tâm này?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Bệnh viện Bình Dân hoạt động theo mô hình Viện - Trường. Việc xây dựng chương trình đào tạo đã nằm trong chiến lược của chúng tôi ngay từ những ngày đầu. Việc chính thức ra mắt các khóa đào tạo phẫu thuật robot gần đây chính là bước hiện thực hóa tầm nhìn dài hạn đó.

Nhất quán với cam kết về đổi mới sáng tạo mở, chúng tôi không giữ công nghệ này cho riêng mình. Việc chính thức được công nhận là cơ sở đào tạo vào tháng 1 năm 2026 đã khẳng định vai trò của Bệnh viện Bình Dân như một "cái nôi" đào tạo về phẫu thuật robot tại Việt Nam. Số lượng đăng ký tăng vọt ngay sau khi chúng tôi công bố tuyển sinh đã cho thấy nhu cầu rất lớn đối với chuyên môn này. Đây không chỉ là niềm tự hào to lớn mà còn là sứ mệnh trọng yếu, thôi thúc chúng tôi nâng cao tiêu chuẩn phẫu thuật tổng thể của ngành y tế Việt Nam.

Phóng viên: Ông có những kế hoạch gì sắp tới liên quan đến phẫu thuật bằng robot?

PGS.TS.BS. Trần Vĩnh Hưng: Tại các hội nghị quốc tế lớn, chẳng hạn như Hội nghị thường niên của Hiệp hội Niệu khoa Châu Âu (EAU 2026) mà chúng tôi vừa tham dự tại London, chúng tôi đã chứng kiến ​​những bước tiến đột phá trong lĩnh vực phẫu thuật bằng robot. Bối cảnh đang thay đổi nhanh chóng khi nhiều nhà sản xuất thiết bị y tế từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc liên tục giới thiệu các hệ thống phẫu thuật robot hiện đại.

Trước nhu cầu điều trị ngày càng tăng, Bệnh viện Bình Dân hiện đang xem xét việc trang bị thêm từ hai đến ba hệ thống robot thế hệ mới từ Châu Âu và Nhật Bản. Việc đa dạng hóa nguồn cung từ các thị trường khác nhau mang lại cho chúng tôi sự linh hoạt để lựa chọn những hệ thống đa năng, phù hợp với các nhu cầu lâm sàng cụ thể của bệnh viện. Sự cạnh tranh lành mạnh giúp chúng tôi đạt được kết quả điều trị tối ưu, đồng thời đảm bảo giải pháp hiệu quả nhất về mặt chi phí cho người bệnh.

TRẦN NHUNG – VĨNH PHƯỚC
(Theo Hospital Management Asia)