Tuyến tiền liệt là gì, ở đâu trong cơ thể?

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang và phía trước trực tràng, thuộc một phần của hệ sinh dục nam, bao quanh một đoạn của niệu đạo ở nam giới. Chức năng chính của tuyến này là sản xuất một phần chất lỏng của tinh dịch để hòa trộn tinh trùng khi xuất tinh.

Tuyến tiền liệt có chức năng, vai trò gì?

Tuyến tiền liệt tiết ra một loại dịch giàu enzyme, kẽm và acid citric. Những thành phần này giúp nuôi dưỡng tinh trùng và bôi trơn niệu đạo (đường tiểu). Ngoài ra, các lớp cơ trong tuyến tiền liệt còn co bóp để đẩy tinh dịch di chuyển qua niệu đạo trong quá trình xuất tinh.

Tuyến tiền liệt có kích thước như thế nào?

Ở người trưởng thành khỏe mạnh, tuyến tiền liệt nặng khoảng 30 gram. Theo thời gian, tuyến tiền liệt có thể lớn dần theo tuổi tác.

Về cấu trúc, tuyến tiền liệt được chia thành nhiều thùy (trước, sau, hai bên và giữa), được tạo thành từ mô liên kết và mô tuyến, đồng thời được bao bọc bởi một lớp mô liên kết mỏng, có độ đàn hồi giúp giữ tuyến tiền liệt cố định tại chỗ.

Các bệnh lý thường gặp của tuyến tiền liệt

Phì đại (tăng sinh) lành tính tuyến tiền liệt (BPH): Đây là tình trạng tuyến tiền liệt lớn lên, thường xảy ra sau tuổi 40, có thể chèn ép niệu đạo (giống như một chỗ gấp khúc trên ống dẫn nước tiểu), gây tiểu khó. Phì đại (tăng sinh) lành tính tuyến tiền liệt (BPH) không phải là ung thư, hầu hết nam giới đều có tuyến tiền liệt phì đại ở một mức độ nào đó khi lớn tuổi.

Viêm tuyến tiền liệt (Prostatitis): Tình trạng viêm của mô tuyến tiền liệt và vùng xung quanh. Đây là bệnh đường tiết niệu thường gặp nhất ở nam giới dưới 50 tuổi.

Ung thư tuyến tiền liệt (Prostate cancer): Là một trong những loại ung thư phổ biến hàng đầu ở nam giới. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng, nhưng khi tiến triển có thể ảnh hưởng đến tiểu tiện và các triệu chứng đường tiểu dưới khác.

Một số triệu chứng cần lưu ý của bệnh lý tuyến tiền liệt?

Tùy nguyên nhân, các triệu chứng của bệnh lý tuyến tiền liệt thường gặp bao gồm:

• Có máu trong tinh dịch hoặc nước tiểu;

• Tiểu khó, tiểu rỉ;

• Tiểu đêm nhiều lần;

• Tiểu gấp, tiểu không kiểm soát;

• Đau khi quan hệ tình dục hoặc sau khi xuất tinh hoặc khi đi tiểu;

• Đau vùng bẹn, tầng sinh môn;

• Rối loạn cương dương.

Chẩn đoán bệnh lý tuyến tiền liệt bằng cách nào?

• Khám tuyến tiền liệt: bao gồm thăm khám trực tràng và xét nghiệm máu định lượng PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt); chỉ số PSA cao có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư tuyến tiền liệt.

• Xét nghiệm nước tiểu: giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm khuẩn.

• Chẩn đoán hình ảnh: siêu âm qua trực tràng hoặc chụp MRI để thấy chi tiết tuyến tiền liệt.

• Nội soi bàng quang: dùng ống soi nhỏ có gắn camera để thấy bên trong niệu đạo.

• Sinh thiết: lấy mẫu mô tuyến tiền liệt để xét nghiệm khi cần thiết.

Phòng ngừa bệnh lý tuyến tiền liệt

• Tầm soát định kỳ, thường bắt đầu từ tuổi 50 (hoặc sớm hơn nếu có tiền sử gia đình có ung thư tuyến tiền liệt);

• Duy trì vận động thể chất thường xuyên;

• Ăn uống lành mạnh, bổ sung đủ rau củ quả và đạm tốt cho cơ thể;

• Không hút thuốc lá.

Có thể tự kiểm tra tuyến tiền liệt không?

Tuyến tiền liệt rất khó để tự sờ chạm trực tiếp từ bên ngoài, nhưng có thể cảm nhận gián tiếp qua tầng sinh môn hoặc qua trực tràng. Tuy nhiên, tự kiểm tra tại nhà không thể thay thế cho khám chuyên khoa. Nếu có lo lắng về sức khỏe tuyến tiền liệt, nam giới nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa tiết niệu để được thăm khám và tư vấn cụ thể.

Lời khuyên từ chuyên gia

Chức năng chính của tuyến tiền liệt là sản xuất dịch nuôi dưỡng tinh trùng và hỗ trợ xuất tinh. Tuyến tiền liệt thường lớn dần theo tuổi tác, nhưng cần phân biệt với ung thư tuyến tiền liệt. Do đó, nam giới trên 50 tuổi nên chủ động tầm soát định kỳ ung thư tuyến tiền liệt. Nếu nhận thấy các thay đổi bất thường về thói quen tiểu tiện, có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch, đau vùng chậu, hoặc rối loạn cương dương, hãy thăm khám ngay với bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa trực tiếp. Vui lòng liên hệ bác sĩ chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.