Xoắn tinh hoàn | Xoắn thừng tinh 

Xoắn tinh hoàn (xoắn thừng tinh) là tình trạng thừng tinh bị xoắn, làm ngưng tưới máu đến tinh hoàn. Tình trạng này gây đau dữ dội và cần phải được cấp cứu. Nếu không khôi phục tưới máu kịp thời, tinh hoàn của người bệnh có nguy cơ hoại tử và bị cắt.

Xoắn tinh hoàn là gì?

Xoắn tinh hoàn là tình trạng thừng tinh bị xoắn lại và ngưng tưới máu tinh hoàn, gây đau dữ dội và sưng bìu. Thừng tinh có chức năng tưới máu đến tinh hoàn.

Xoắn tinh hoàn là tình trạng hiếm gặp. Nó ảnh hưởng khoảng 1 trên 4.000 nam giới dưới 25 tuổi. Tình trạng này thường không có nguyên nhân rõ ràng. Xoắn tinh hoàn xảy ra ở bên trái cao hơn so với bên phải. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến cả hai tinh hoàn, nhưng trường hợp này rất hiếm (chưa đến 2% tổng số trường hợp xoắn tinh hoàn xảy ra ở cả hai bên).

Xoắn tinh hoàn là một cấp cứu nghiêm trọng cần phải phẫu thuật để điều trị. Nếu không được điều trị kịp thời, tinh hoàn có thể bị hoại tử. Nếu bạn bị đau đột ngột và dữ dội ở một hoặc cả hai tinh hoàn, hãy đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức.

Nguyên nhân

Nguyên nhân chủ yếu của xoắn tinh hoàn là gì?

Nguyên nhân chính gây xoắn tinh hoàn là dị tật "quả lắc". Ở hầu hết nam giới, tinh hoàn không thể bị xoắn do chúng được cố định vào thành trong của bìu. Tuy nhiên, nếu mắc dị tật "quả lắc", tinh hoàn của bệnh nhân sẽ di động tự do trong bìu, giống như quả lắc. Tình trạng này có thể dẫn đến xoắn thừng tinh.

Xoắn tinh hoàn cũng có thể xảy ra sau khi tinh hoàn hoặc bìu bị chấn thương.

Nhiều người tưởng rằng tình trạng này do các hoạt động thể chất như nhảy, xoay người, nhưng nó có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Nó có thể xảy ra khi bệnh nhân đang vận động, nhưng hoạt động thể chất không phải là nguyên nhân. Tình trạng này có thể xảy ra khi bệnh nhân đang thức, đang ngủ, đang đứng hoặc đang ngồi.

Yếu tố nguy cơ 

Các yếu tố nguy cơ của xoắn tinh hoàn là gì?

Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở bất kỳ ai có tinh hoàn. Tuy nhiên, nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn nếu:

• Bệnh nhân trong độ tuổi từ 12 đến 18
• Bệnh nhân từng bị xoắn tinh hoàn trước đây
• Có anh em từng bị xoắn tinh hoàn

Triệu chứng 

Các triệu chứng của xoắn tinh hoàn là gì?

Triệu chứng chính là đau tinh hoàn đột ngột và dữ dội. Cơn đau có thể tái đi tái lại.

Đôi khi, cơn đau lan lên vùng bụng. Nó có thể khiến bệnh nhân có cảm giác buồn nôn. Cơn đau cũng có thể dữ dội đến mức bệnh nhân gặp khó đi lại hoặc thậm chí khó đứng thẳng.

Các triệu chứng khác của xoắn tinh hoàn có thể bao gồm:

• Sưng, nhất là ở một bên bìu của bệnh nhân 
• Có khối nổi lên trên vùng tinh hoàn
• Một bên tinh hoàn nằm cao hơn bên còn lại trong bìu
• Thay đổi màu sắc da bìu (chuyển thành màu đỏ, tím, nâu hoặc đen)
• Đi tiểu nhiều hơn bình thường
• Sốt

Chẩn đoán và xét nghiệm

Làm thế nào để biết tinh hoàn bị xoắn?

Bác sĩ sẽ:

• Xem xét tiền căn của bệnh nhân
• Hỏi về các triệu chứng bệnh nhân
• Thăm khám tinh hoàn

Bác sĩ cũng sẽ siêu âm bìu để kiểm tra xem máu có đang tưới cho mô tinh hoàn hay không.

Làm sao để tự chẩn đoán xoắn tinh hoàn?

Chỉ bác sĩ mới có thể chẩn đoán chính xác tình trạng xoắn tinh hoàn. Hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu bệnh nhân đau dữ dội tinh hoàn.

Biến chứng

Xoắn tinh hoàn nếu chậm trễ điều trị có thể có biến chứng gì?

Biến chứng nghiêm trọng nhất của xoắn tinh hoàn là tổn thương vĩnh viễn tinh hoàn. Tinh hoàn chỉ có thể sống còn trong khoảng sáu giờ nếu không được tưới máu. Nếu tinh hoàn bị hoại tử, bác sĩ sẽ phải cắt bỏ.

Số lượng tinh trùng cũng có thể bị giảm sau khi xoắn tinh hoàn. Việc giảm số lượng tinh trùng có thể dẫn đến vô sinh nam, ảnh hưởng đến khả năng sinh con tự nhiên của bệnh nhân.

Điều trị

Xoắn tinh hoàn được điều trị như thế nào?

Bệnh nhân cần được điều trị bằng phẫu thuật cố định tinh hoàn. Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sẽ:

• Rạch một đường nhỏ ở bìu;
• Tháo xoắn tinh hoàn để khôi phục tưới máu;
• Cố định tinh hoàn vào thành trong của bìu bằng các mũi khâu để ngăn ngừa tình trạng xoắn tái phát;
• Bác sĩ cũng có thể sẽ khám cả bên tinh hoàn không bị ảnh hưởng trong quá trình phẫu thuật. Nếu phát hiện tinh hoàn đang bị treo lỏng lẻo, bác sĩ sẽ khâu cố định nó vào thành trong của bìu. 

Xoắn tinh hoàn có tự khỏi được không?

Không. Phẫu thuật là cách duy nhất để điều trị xoắn tinh hoàn. Nếu không được phẫu thuật kịp thời, bác sĩ có thể phải cắt bỏ tinh hoàn nếu đã hoại tử.

Đừng cố tự xoay lại tinh hoàn. Việc này có thể làm tình trạng xoắn trở nên tồi tệ hơn và gây tổn thương vĩnh viễn.

Thời gian hồi phục của xoắn tinh hoàn

Cơn đau sẽ giảm dần sau khoảng một tuần kể từ khi phẫu thuật. Vào thời điểm này, bệnh nhân có thể quay lại các hoạt động thường ngày. Cần đến hai tuần để có thể trở lại các hoạt động thể chất.

Khi nào tôi nên đi khám xoắn tinh hoàn?

Hãy đến phòng cấp cứu gần nhất càng sớm càng tốt nếu bệnh nhân có các triệu chứng xoắn tinh hoàn.

Sau khi phẫu thuật, hãy tái khám theo lịch hẹn với bác sĩ. Bác sĩ sẽ kiểm tra vết mổ và đánh giá quá trình hồi phục của bạn.

Bạn cũng nên liên hệ với bác sĩ nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào sau phẫu thuật, như:

• Các dấu hiệu nhiễm trùng (sốt, ớn lạnh, đổi màu da hoặc có mủ quanh vết mổ)
• Chảy máu nhiều tại vết mổ
• Đau tăng lên
• Sưng 

Tiên lượng

Tiên lượng của bệnh nhân xoắn tinh hoàn như thế nào?

Tiên lượng của bệnh nhân sẽ tốt hơn nếu được điều trị càng sớm càng tốt:

Hầu hết bệnh nhân giữ được tinh hoàn nếu được điều trị trong vòng 4 đến 6 giờ.

Khoảng một nửa số bệnh nhân giữ được tinh hoàn nếu được điều trị sau 12 giờ.

Chỉ khoảng 1 trong số 10 bệnh nhân giữ được tinh hoàn nếu được điều trị sau 24 giờ.

Trẻ sơ sinh bị xoắn tinh hoàn thường sẽ bị mất tinh hoàn.

Bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt bỏ tinh hoàn bị hoại tử và cố định tinh hoàn còn lại vào thành trong của bìu. Việc này giúp ngăn ngừa tình trạng xoắn tinh hoàn tái phát trong tương lai.

Phòng ngừa

Có thể phòng ngừa xoắn tinh hoàn được không?

Không. Hầu hết bệnh nhân không biết họ có nguy cơ bị xoắn tinh hoàn cho đến khi thực sự mắc phải tình trạng này. Phẫu thuật sẽ giúp khắc phục tình trạng xoắn và ngăn ngừa nguy cơ tái phát.

TRẦN NHUNG - VĨNH PHƯỚC

Cập nhật mới nhất ngày 04/10/2026